Culturele uitdagingen

Door: Annemarie

Interessant om te zien hoe mijn collega´s proberen om allerlei culturele gebruiken in ere te houden en tegelijkertijd ook hun eigen leven te leiden. Een van mijn collega´s heeft net een baby gekregen, zijn eerste. Moeder en baby worden dan geacht om de eerste weken bij haar ouders door te brengen. Daarna moeten ze naar zijn ouders om daar wat rituelen te doen voor de ´overdracht´ van de baby. Na daar nog enige tijd gebleven te zijn mogen ze bij de vader komen wonen. Alles goed en wel, maar mijn collega heeft ook geen zin om nog maanden alleen te blijven en steeds het hele land door te reizen. Dus dat wordt een compromis zoeken om toch iedereen tevreden te houden. De baby mag dan jouw zoon zijn, het is even goed een kleinkind van zijn grootouders als kind van zijn ouders. Hij is lid van een familie en daar kan je niet zomaar overheen walsen. Hoe ´modern´ je ook bent.

Een andere collega wil graag trouwen, maar hij heeft nog niet het geld bij elkaar voor de bruidschat. Dus probeert hij zo snel mogelijk geld te sparen om in ieder geval een significant eerste deel te betalen. Als hij later kinderen krijgt volgt een ander deel. En als dokter kom je natuurlijk niet weg met een paar duizend dollar, plus een goede bruidschat ben je aan je stand en je vrouw verplicht. En je hebt trouwens zelf niks in te brengen, tijdens de onderhandelingen van jouw oom met haar tante behoor je te zwijgen en daarna je portemonnee te trekken. Anders gaat het feest gewoon niet door.

En dan te bedenken dat ik voor vijf geiten weggegeven ben... Na drie zoons is daar nog helemaal niks bijgekomen. En bovendien is de jongste zoon nog geeneens fatsoenlijk voorgesteld aan de hele familie. Zijn grootouders hebben hem gelukkig al wel gezien.

Het is hier een heel gebruikelijke vraag waarom wij ervoor kiezen om onze kinderen  hier te houden. Wij zijn toch allebei druk, dan is het toch veel handiger om ze bij oma te laten?

Hoe selecteer je de juiste kandidaat in een sollicitatie?

Door Mark

In de afgelopen zes maanden hebben we als organisatie vier nieuwe dokters aangenomen. Met een beetje geluk lukte dat in slechts twee sollicitatieronden.  De eerste keer hadden we drie kandidaten uitgenodigd en kwamen er slechts twee kandidaten opdagen, de tweede keer hadden we vijf kandidaten uitgenodigd, en kwamen er vier opdagen. Terugkijkend op het proces is het wonderlijk dat twee van hen nu bij ons werken.

In de eerste sollicitatieprocedure, voor Morgenster, had ik drie dokters uitgenodigd. De dag voor de sollicitatie belden er twee af. Daardoor zat ik nog maar met een kandidaat. Daarop belde ik de kandidaat die in eerste instantie was afgevallen in de screening op basis van CV. Omdat we uiteindelijk twee posities moesten opvullen namen we beide kandidaten aan. De eerste kandidaat kwam van het Provincial Hospital in Masvingo, een ziekenhuis dat niet echt een goede reputatie heeft als het gaat op de arbeidsethos van het personeel. Ik was dus wat huiverig en probeerde erachter te komen of zijn antwoorden sociaal wenselijk waren of oprecht. Inmiddels weten we dat hij een enorme aanwinst is voor ons ziekenhuis. We hebben een parel bij de zwijnen weggehaald. De tweede kandidaat die we aannamen was alleen maar aanwezig omdat twee andere kandidaten de dag ervoor hadden afgezegd.

Voor de tweede sollicitatieronde, voor ons ziekenhuis in Gutu, wilde het bestuur dat ik alle vijf kandidaten zou uitnodigen. In principe hadden we maar een vacature op dat moment en ik wilde erg graag enige selectie toepassen om een lange middag te voorkomen. Toch nodigden we alle vijf kandidaten uit, ook die ene die toch op basis van CV geen kans maakte in mijn ogen.

Uiteindelijk bleek mijn potentiele afvaller ook nog eens recent met een drankprobleem te hebben geworsteld, volgens hem met succes. Een slechtere uitgangspositie was bijna niet voor te stellen, maar toch eindigde hij als nummer 2 in het wensenlijstje van het panel. Het was zijn en ons geluk dat we ineens toch twee dokters nodig hadden en zodoende hebben we ook hem per 1 januari aangenomen.

Ik vind het wonderlijk om te zien hoe God aanwzig is in deze belangrijke beslissingen. De God die Jozef en Daniel vanuit bijna onmogelijke posities onderkoning liet worden, is nog altijd aan het werk.

 

Zandbak

Door: Annemarie

Er valt van alles te leren in de zandbak. Bijvoorbeeld dat een kuil veel sneller vol is met een grote schep, dan met een theelepeltje.

Waarom ben ik dan met een lepeltje aan het prutsen?

Vorige week hadden we een brainstormsessie over gaten in de gezondheidszorg naar aanleiding van een uitnodiging voor projectvoorstellen van een van de donors. Welke onderwerpen laat de overheid liggen en waar willen wij op inspringen? Dit bracht ons bij lastige dilemma’s over verantwoordelijkheid voor gezondheidszorg. Als wij in het gat springen van baarmoederhalskankerscreening, dan is het geen gat meer en zal de overheid minder noodzaak voelen om daar een programma voor te ontwikkelen en middelen voor beschikbaar te stellen. Maar als we het niet doen dan zal dit gat waarschijnlijk nog geruime tijd slachtoffers vergen. Als wij een echomachine kopen, zal de overheid ons er geen doneren. Als wij een HIV programma opzetten met donorgeld hoeft de overheid zich daarom niet meer druk te maken. Maar als we het niet doen is maar de vraag of er daadwerkelijk iets gaat gebeuren.

Natuurlijk is het waar dat de overheid ook beperkte middelen heeft, maar de verdeling voelt wel eens scheef. In Masvingo hebben ze de nieuwste röntgen apparatuur en willen ze zelfs een CT scan neerzetten, terwijl wij foto’s maken met een klein apparaat dat helemaal niet voor geschikt is voor zoveel foto’s. Er zijn veel meer mensen geholpen met een goede basis dan met een dure scan, zonder daarbij passende therapie mogelijkheden. Wat dan wel weer positief is, is dat ik momenteel in Masvingo getraind wordt zodat ik betere echo’s kan maken op Morgenster.

Het heeft zo zijn voor- en nadelen om een missieziekenhuis te zijn. Door de naam alleen al denkt de overheid dat wij omringt zijn met donors en daarom geen extra hulp nodig hebben. Ook de patiënten denken dat wij wel gratis kunnen helpen, we zijn toch van de kerk? Terwijl wij met dubbeltjes en kwartjes proberen rond te komen. Ik voel me er ook niet altijd prettig bij om patiënten behandeling te weigeren omdat ze geen geld hebben, maar we kunnen moeilijk iedereen gratis helpen. Dit jaar zullen we de Robin Hood tactiek gaan uitproberen; meer vragen van de rijken ten behoeve van de armen. Waarschijnlijk maar een kleine druppel op de gloeiende plaat, maar het is in ieder geval een stap.

Het voordeel van een klein lepeltje is dat je heel precies kunt werken en hoopjes zand kunt deponeren daar waar het nodig is. We blijven lobbyen voor een graafmachine, maar ondertussen gaan we gewoon door met ons schepje.

En als u nog een lepeltje in de kast heeft liggen en u wilt dat aan ons geven, dan zullen we daar dankbaar gebruik van maken.

Naar de Grote School

Door: Annemarie

Spannend, Lennard gaat nu naar de grote school. Hij was in september al vier geworden, maar we hadden het nog even uitgesteld. Op de creche is er wat meer individuele aandacht, minder grote klassen en ‘gewone’ wc’s en potjes. Bovendien, dachten we, was hij het liefst samen met zijn broertje. Maar nu was het toch tijd voor het echte werk. Met wat uitstel; de eerste dag duurde de plenaire jaaropening in de kerk me te lang en de tweede dag bedacht ik dat het beter was om eerst zijn uniform te kopen. Driemaal is scheepsrecht ; dus sinds donderdag gaat hij naar de grote school. Met veel plezier, gelukkig. Hij wil zelfs na de lunch weer terug. Dat gaat niet want schooltijden zijn van 7:15 tot 12:00. Iets vroeger opstaan dus. Ver is het niet; aan dezelfde weg als ons huis. Hij zou best zelfstandig naar school kunnen lopen, ware het niet dat er ook ezels, koeien en honden over de weg lopen.

Taal is gelukkig geen probleem meer. Hij is, evenals Jasper, redelijk vloeiend in Shona en Engels gaat ook steeds beter. Onderweg naar huis wisselen we nieuwe woorden uit. Verder krijg ik mondjesmaat wat te horen over de activiteiten op school. Dansen, zingen, buitenspelen.  Wat zouden ze nog meer doen? Ik neem aan dat er weinig geld is voor boekjes of papier en stiften. Waarschijnlijk veel plenair de juf nazeggen, niet Lennards favoriete activiteit. Toch valt het me mee dat hij het echt leuk vind op school. Ik had gedacht dat hij meer moeite zou hebben met 25 kinderen in een klein lokaaltje. We zijn trots op onze kleuter.

Wanneer het lokaaltje vol is weet ik niet. Er kan er altijd nog eentje bij. Er zijn geen wachtlijsten en van te voren aanmelden is ook onnodig. Je brengt je kind gewoon naar school, vult een formuliertje in, betaalt schoolgeld en het feest kan beginnen. De enige lastige vraag was wat zijn stam is. Ik heb maar gezegd dat hij een Vogel is, dat klopt wel ongeveer.

En onze peuter? Die gaat met een bibberend onderlipje naar de creche. 

Blessed indeed

Door Annemarie

Na het behalen van mijn basisartsdiploma heb ik overwogen om verder te specialiseren in chirurgie of gynaecologie. Om verschillende redenen heb ik dat echter niet gedaan en ik ben als generalist-met-extra-bagage naar Zimbabwe vertrokken. Extra medische bagage door een aantal jaar ervaring in chirurgie, gynaecologie en kindergeneeskunde. Maar vooral extra bagage door kennis van de Heelmeester.

Soms vraag ik me af of ik niet een andere afweging had moeten maken.

Hoe ik tot deze overpeinzing kom is doordat ik recent een dag meegelopen heb met de enige chirurg van de provincie Masvingo. Hij werkt hier nu een jaar. Na in verschillende continenten getraind te zijn is hij teruggekeerd naar het land van zijn vaderen. Een eenvoudige, hardwerkende en toegewijde dokter (een niet al te vaak voorkomende combinatie). Natuurlijk is hij ook druk in zijn eigen privépraktijk, maar dat is niet meer dan logisch; hij moet ten slotte ook een beetje respectabel inkomen verdienen. Niet in de laatste plaats omdat zijn familie dat van hem verwacht.

Dat deze chirurg hier nu 35 km vandaan werkt heeft verschillende voordelen. In de eerste plaats is het ondanks wachtlijsten voor patiënten mogelijk om niet al te ver van huis hulp te krijgen. Een heel verschil. Harare is 350 km verderop. Dat betekent transportkosten voor de patiënt zelf, voor de begeleider, kosten voor eten en overnachting. Maar het betekent ook weinig bezoek; dus weinig hulp van familie en vrienden om de rekeningen te betalen. Als dezelfde operatie nu in Masvingo is, wordt het opeens haalbaar.

Voor het provinciale ziekenhuis in Masvingo heeft hij ook een positief effect. Door zijn komst wordt er meer fondsen apparatuur beschikbaar gesteld. Hij zal binnenkort kijkoperaties kunnen uitvoeren en waarschijnlijk komt er ook een CT scan. De volgende stap is het aannemen van een anesthesist en een radioloog. Dan zou het nog wel eens een echt derdelijns ziekenhuis kunnen worden…

Een paradoxaal verschil voor ons eigen ziekenhuis is, dat we met een chirurg in de buurt zelf ook meer kunnen opereren. Met zijn toestemming mogen we meer dan wat een basisarts normaal is toegestaan. Daarnaast zullen er volgend jaar verschillende trainingen gehouden worden voor artsen in de verschillende plattelandsziekenhuizen. Er wordt gewerkt aan betere eerste opvang van trauma patiënten, het doen van acute ingrepen en behandelen van complicaties.

Deze man maakt het verschil. We bidden dat hij voor veel mensen tot zegen zal zijn. Bemoedigend dat hij als What’s app status heeft ‘Blessed indeed’.

Moderne communicatiemiddelen zijn trouwens ook een zegen. Even een foto maken van een wond en doorsturen via de telefoon scheelt heel wat bellen of omrijden.

Klein bedrag, grote impact

Door Mark

Een van de dingen die ik naast mijn officiele baan doe, is het ondersteunen van vier basisscholen met materialen; schriften, pennen, potloden voor kinderen die anders eigenlijk voor spek en bonen in de bankjes zitten. Tot op heden had ik weinig aan 'impact assessment study' gedaan en nam simpelweg aan dat de hulp enig effect heeft. Ik was dan ook erg blij met een brief die ik onlangs ontving van een van de basisscholen. De brief met de gegevens zijn redelijk 'self explanatory'; de resultaten op de school nemen ieder jaar toe (Nationaal gemiddelde is trouwens 22%, en voor scholen als deze waarschijnlijk lager dan 15%). Het schriftenproject, dat nu zo'n acht jaar loopt, draagt daaraan op een belangrijke wijze bij. Eigenlijk ongelooflijk om te bedenken dat je met een bedrag van  €3 per kind per jaar zo'n impact kunt hebben.

Het is mijn wens om de komende tijd de steun uit te breiden naar twee scholen in Tinde, een van de armere gebieden van Zimbabwe.

Klinieken bezoeken

Door Mark

De afgelopen dagen heb ik een aantal klinieken bezocht. Soms was dat heel bemoedigend, andere keren lastig.
De klinieken zijn over het algemeen 'understaffed and underfunded', dus veel komt aan op hoe de medewerkers hiermee omgaan. Bij een van de klinieken is er een slechte verstandhouding tussen de verpleegkundige-in-charge en de dominee van de missie. Omdat de kliniek verder wel goed functioneert heb ik er niet veel aandacht aan besteed, maar voor de kerk is dit natuurlijk wel een belangrijk punt en ik zal nu proberen de juiste mensen om tafel te krijgen om dit vooral interpersoonlijke conflict op te lossen.

Toen ik op de terugweg van een van de klinieken een stukje van de weg af ging om naar rotstekeningen te kijken, ontstond een andere lastige situatie. De weg omhoog was zanderig en liep vrij stijl, waardoor ik wegslipte. Ik besloot dus een andere route te proberen. Hierdoor kwamen we anderhalf uur vast te zitten. Omdat het een gebied zonder 'cell phone reception' was, lukte het ook niet om hulp te regelen en dit was voor enkele omstanders een extra motivatie om ons uit de penarie te helpen.

  Onder de auto wordt een steen weggebikt waarop de auto vastzit.

Update 15-10-2014: Ik lag gisteren even onder de auto en heb gelukkig geen blijvende schade kunnen constateren.